Pikachu’s en andere Pokémon die over je scherm springen, met je mobiel alvast meubels in je huis bekijken, artsen in opleiding die kunnen oefenen met operaties. Augmented Reality (AR) zien we steeds meer, niet alleen met spelletjes maar ook in de medische sector. AR wordt hier steeds een belangrijker onderdeel, maar hoe zit dat precies?

Hoe werkt AR?

Het woord Augmented Reality klinkt een beetje lastig, maar als je het letterlijk naar het nederlands gaat vertalen naar het Nederlands betekent het: toegevoegde werkelijkheid. En dit is het ook; met AR kijk je om je heen in de echte wereld en zie je virtueel toegevoegde elementen. Dit toegevoegde virtuele object wordt ook wel een augmentatie genoemd, nu zie je dus ook waar de naam vandaan komt. Deze augmentaties kan je door een speciale bril bekijken, maar kunnen ook op je scherm worden getoond via je smartphone of de tv. 

Wellicht heb je AR wel eens gezien op TV, maar heb je daar nooit bij stilgestaan. Bijvoorbeeld, denk maar eens bij een voetbalwedstrijd aan de lijn die ze trekken om te kijken of het buitenspel is of niet. 

Met de Kinect een lichaam ontleden / Augmented Reality in de medici is er al!

AR blijft groter worden en wordt steeds meer ontwikkeld. Ook gaat het steeds makkelijker om te implementeren op het werkgebied. Op dit moment is er al een systeem dat werkt samen met een Kinect. Hierbij worden de bewegingen van de persoon voor de camera opgenomen en op een TV scherm gereflecteerd in spiegelbeeld. Hierdoor kan de persoon zichzelf met een patiënt zien en lijkt het net alsof men zelf in het lichaam kijkt (Kamphuis, Barsom, Schijven, & Christoph, 2014, p. 302).

Tevens wordt AR ook ingezet als therapeutisch middel. Hierbij wordt gekeken naar het verbeteren van afleiding van pijn, om eetstoornissen aan te pakken, en voor cognitieve en motorische revalidatie. Hierbij wordt dan o.a. gebruik gemaakt van games om zo data op te kunnen nemen (Sutherberg et al., 2018).

Maar wat zijn nou de voordelen van AR?

Augmented Reality biedt op veel vlakken diverse mogelijkheden en zo ook in de zorg. Als je kijkt naar wat de voordelen zijn van AR in de medische sector / zorg dan wordt er vaak teruggeblikt naar het leerproces. Zo kan in de overgang van theorie naar praktijk AR worden ingezet om een visuele en interactieve uitwerking te tonen. Dus in plaats van alleen maar dingen te lezen, is het mogelijk om de effecten van de theorieën te bekijken in je omgeving (Kennisplein Zorg voor Beter, 2020). Zo is het dus bijvoorbeeld mogelijk om o.a. met ‘neppe patiënten’ te werken.

Een ander voordeel van AR is dat het nu al gebruikt kan worden op je smartphone. Hierbij kan je kijken naar games zoals Pokemon Go, of apps zoals Ikea Place. De laatste is een app waar je kan kijken hoe meubels van Ikea in je huis er uit zien.

In een artikel uit 2014 (Kamphuis et al., 2014, p. 302) staat het volgende: “The value of dissection classes as a teaching format lies in the fact that it provides a 3D view on human anatomy including tactile learning experiences. It enables elaboration of knowledge already acquired in lectures and study books and it provides an overall perspective of anatomical structures and their mutual relations in a whole organism. This training format is, however, quite costly.” Hiermee wordt dus ook aangegeven dat AR een groot voordeel is voor de zorg op gebied van kostenbesparing.

En hoe zit het met de nadelen?

Augmented Reality blijkt nog niet eenvoudig op te zetten, tenminste als je kijkt naar kleinschalige en eenvoudige opties. Als je zoiets wilt blijkt het dat er toch wel erg hoge kosten aan verbonden zijn. En als dit het geval is dan komen er al gauw andere afdelingen zich ermee bemoeien en duurt het proces om het op te zetten langer. (Kennisplein Zorg voor Beter, 2020) Een ander nadeel kan AR is vaak te zien op apps die gebruik van AR. Deze apps gebruiken de camerabeelden, maar deze beelden worden nog niet altijd goed herkent.

Zo gaan bijvoorbeeld AR objecten door echte objecten heen, bijvoorbeeld muren en deuren. Zulk soort hindernissen kan in de zorg dus ook voor problemen zorgen. Tevens zijn de AR brillen erg prijzig; de meesten zijn meer dan €1000. En gezien het schaarse aanbod van apps en andere software is het maar de vraag of dat het op dit moment waard is. 

AR is niet alleen maar rozengeur en maneschijn…

Toen studenten en zorgmedewerkers meededen aan “Nieuw leren in de zorg” (“Pilot ‘Nieuw leren in de zorg’: Augmented Reality voor zorghandelingen”, 2018) kwamen zij na afloop van het uitproberen van AR erachter dat er toch wat nadelen aan zijn verbonden. Zo was de bril die zij moesten opdoen snel leeg en lastig in elkaar te zetten. Ook waren er vele storingen door de hoeveelheid informatie die bril moest verwerken tijdens het lopen met de bril op. 

Zoals bij de nadelen ook al verteld is zijn tijd en geld problemen die je gauw tegenkomt bij het ontwikkelen voor AR in de zorg. Dit zegt Annemarie Versloot die wordt geïnterviewd in een artikel van Kennisplein Zorg voor Beter (2020). Annemarie Versloot is Senior beleidsadviseur en heeft nauw samengewerkt met zorgprofessionals en docenten om te kijken hoe AR langdurig en zinvol kan worden ingezet in de zorg. Dit is een samenwerking tussen tien zorgorganisaties en zes onderwijsinstellingen en dit heeft een jaar geduurd. 

Thuiszorg vs. Ziekenhuis

Alhoewel er lang gedebatteerd kan worden over waar AR op dit moment het meest ontwikkelt voor moet worden in de medische sector, is er nu de alleen de mogelijkheid om informatie over te brengen over bestaande concepten en bewustwording te creëren. 

In ziekenhuizen zouden mogelijke levens kunnen worden gered door AR, omdat het sneller en nauwkeuriger een arts laat zien wat er fout is, of waar hij met zijn handen in het lichaam moet zijn tijdens een operatie (“Augmented reality in de operatiekamer”, 2019). Tegelijkertijd kan de thuiszorg ook zoveel voordeel halen uit gebruik van AR. Als het verder ontwikkeld wordt kan de thuiszorg namelijk misschien op afstand gedaan worden, bijvoorbeeld als er slechts medicijnen onder toezicht moeten worden geslikt. 

Andere ideeën die nog in de toekomst mogelijk zouden kunnen zijn is bijvoorbeeld AR voor wondverzorging. Deze techniek zou de verpleger precies kunnen vertellen wat het meest optimaal is voor de cliënt. Ook als er gezwachteld moet worden zou een app accuraat kunnen aanwijzen hoe dit correct gedaan kan worden, zonder dat de cliënt daar pijn aan ondervindt. Je kunt je het zo gek niet bedenken of er is wel een techniek met AR als oplossing.

We kunnen wel stellen dat er genoeg toekomst is voor de medische sector op gebied van AR. Of dit nou in het ziekenhuis of thuis plaatsvindt, nieuwe techniek is altijd wel nodig. Het maakt ons land tenslotte zo vooruitstrevend.

Via je mobiel mantelzorgers helpen

Er is al een handige uitvinding voor de vooruitstrevende mensen onder ons. Namelijk mensen op afstand kunnen helpen door middel van AR. Dit kan door apps zoals Project Chalk, Streem of Remote AR waarbij je via je mobiel dingen kunt omcirkelen of onderstrepen, wat de persoon aan de andere kant van de lijn vervolgens gelijk kan zien.
Dit zou mantelzorgers immens kunnen helpen als zij hulp nodig hebben van een verpleger of dokter. Deze medici hoeven namelijk niet meer naar de klant zelf toe te gaan, maar kunnen gemakkelijk op afstand contact maken en dingen uitleggen. Als er bijvoorbeeld onduidelijkheid is over hoeveel er van een medicijn moet worden gegeven, dan kan dit gemakkelijk aangegeven worden door het juiste medicijndoosje te omcirkelen. Dit kan veel onduidelijkheid voorkomen, zoals je dat zou hebben met een telefoongesprek.

Volgens een internetartikel (“Pilot ‘Nieuw leren in de zorg’: Augmented Reality voor zorghandelingen”, 2018) kunnen mantelzorgers echt profijt hebben aan AR, eveneens de cliënten zelf. Huisartsen of specialisten kunnen even “meekijken” of bijvoorbeeld de wondverzorging goed gaat en kunnen tips geven.